Σχολιάζοντας τα δικαστικά χρονικά του νόμου για την Υποχρεωτική Συνεπιμέλεια
9 μηνών μωρό μοιρασμένο λες και είναι οικόπεδο.
"Δικαστήριο «μοίρασε» βρέφος ανάμεσα σε Αθήνα και Βόλο. Μια πρωτοποριακή δικαστική απόφαση εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών σχετικά με την επιμέλεια ενός βρέφους εννέα μηνών, μετά το διαζύγιο των γονιών του, καθορίζοντας ότι ο χρόνος διαμονής του θα κατανέμεται ανάμεσα στην Αθήνα και τον Βόλο. Η απόφαση εκδόθηκε έπειτα από τη μετακόμιση της μητέρας με το παιδί στον Βόλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή συμφωνία των δύο γονέων ή σχετική δικαστική άδεια. Με δεδομένο ότι η επιμέλεια παραμένει κοινή, το δικαστήριο αποφάσισε το παιδί να διαμένει και στις δύο κατοικίες, διασφαλίζοντας ισορροπημένη επικοινωνία με τους δύο γονείς και ότι η μητέρα θα καλύπτει τα έξοδα μετακίνησης του πατέρα” - από την εφημερίδα TA NEA .
Για ποια πρωτοπορία μιλάμε;
Η πρόσφατη δικαστική απόφαση που επιβάλλει εναλλασσόμενη διαμονή για ένα βρέφος μόλις 9 μηνών, μοιράζοντας τη ζωή του ανά 10 και 20 ημέρες σε δύο διαφορετικές πόλεις (Αθήνα και Βόλο) με απόσταση 350 χιλιομέτρων, με πρόσχημα τη μη έγγραφη συναίνεση του πατέρα στη μετοίκηση της μητέρας και υπό το μανδύα της «ισότητας» των γονέων, ολισθαίνει σε μια καθαρά τιμωρητική στάση απέναντι στη μητέρα, αδιαφορώντας ουσιαστικά για το αληθές συμφέρον του μωρού. Αυτή εξαρχής έχει υπάρξει η βασικότερη στρέβλωση του νόμου και των υποστηρικτών του: ότι αντί τα δικαστήρια να κρίνουν το συμφέρον του παιδιού, κρίνουν τα δικαιώματα των γονέων.
Το οικογενειακό δίκαιο είναι εκπεφρασμένα παιδοκεντρικό. Δεν υφίσταται για να επιβραβεύει ή να τιμωρεί τη συμπεριφορά των ενηλίκων, ούτε για να εξισορροπεί τις διεκδικήσεις τους. Η επιβολή τέτοιων μετακινήσεων σε ένα μωρό 9 μηνών (με υποχρέωση μάλιστα της μητέρας να καλύπτει και τα έξοδα μετάβασης), συνιστά παραβίαση της σταθερότητας και προβλεψιμότητας που έχει ανάγκη η βρεφική ηλικία. Ακόμα και ένας ενήλικας αδυνατεί να προσαρμόσει τη ζωή του αλλάζοντας περιβάλλον και σπίτι κάθε λίγες ημέρες, πώς απαιτείται αυτό από ένα βρέφος;
Λυγίζοντας τη βέργα από την ανάποδη.
Το επιχείρημα της απόφασης ότι η εναλλακτική λύση της ολιγόωρης επικοινωνίας του πατέρα στον τόπο κατοικίας της μητέρας (ακόμη και σε προσωρινά καταλύματα) θα εξέθετε το βρέφος σε «υπερμετρη ταλαιπωρία», τείνει να αντιστρέψει την πραγματικότητα. Η αναπτυξιακή ψυχολογία διδάσκει ότι στη βρεφική ηλικία η σταθερότητα του περιβάλλοντος και του κύριου φροντιστή, είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διαμόρφωση ασφαλούς δεσμού. Η πολυήμερη αποκοπή από την κύρια φροντίστρια και η συνεχής έκθεση σε εξαντλητικές μετακινήσεις 4 ωρών είναι βέβαιο ότι λειτουργούν τραυματικά για την ψυχοσωματική ανάπτυξη του μωρού, εγκυμονώντας κινδύνους για μελλοντικές αναπτυξιακές διαταραχές.
Ακόμη περισσότερο πίσω από ένα βρέφος εννέα μηνών, βρίσκεται και μια μητέρα λεχώνα. Η απόφαση προσπερνά ανώδυνα και εύκολα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μια γυναίκα σε περίοδο λοχείας οδηγείται στη μετοίκηση. Η επιστροφή στην πόλη καταγωγής της συχνά αποτελεί μονόδρομο επιβίωσης (αναζήτηση υποστηρικτικού οικογενειακού δικτύου, στεγαστική και οικονομική ασφάλεια), ειδικά όταν λείπει η υποστήριξη στον τόπο της συζυγικής εστίας. Η δικαστική κρίση παραγνώρισε πλήρως τις πραγματικές αυτές ανάγκες, προτάσσοντας έναν άκαμπτο φορμαλισμό, ενώ πολύ συχνά τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει το στοιχείο της βίας. Το να αποφασίσει μια γυναίκα στην πιο δύσκολη περίοδο της ζωής της, που είναι η λοχεία -όσο και αν αυτό αποκρύπτεται από το σύνολο της κοινωνίας - να μετοικήσει, δεν είναι μια απόφαση που παίρνεται χωρίς να υπάρχει σοβαρό πρόβλημα εντός του ζεύγους.
Τα Σολομώντεια Δικαστήρια του Νόμου Τσιάρα.
Η εναλλασσόμενη κατοικία καταρχάς δεν προβλέπεται από το νόμο. Η μόνη πρόβλεψη που όντως υπάρχει στο νόμο, είναι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, το οποίο και πρέπει να εξυπηρετείται από τη δικαστική αρχή. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να εφαρμόζεται οριζόντια και δογματικά σε βρέφη υπό συνθήκες τεράστιας χιλιομετρικής απόστασης. Η συγκεκριμένη απόφαση παράγει μια επικίνδυνη και «κακοποιητική» νομολογία, η οποία θυσιάζει την ηρεμία και την υγεία ενός παιδιού στον βωμό της δικαστικής εξίσωσης των γονεϊκών δικαιωμάτων.
Δεν είναι τυχαίο που οργανώσεις πατρικών και ανδρικών δικαιωμάτων, είναι αυτές που πανηγυρίζουν για τέτοιες αποφάσεις και όχι οι επαγγελματίες που πραγματικά δουλεύουν για την προστασία των παιδιών. Η απόφαση αυτή έρχεται να επισφραγίσει με τον πιο πανηγυρικό τρόπο, ότι ο νόμος Τσιάρα αλλοιώνει τον παιδοκεντρικό χαρακτήρα του οικογενειακού δικαίου και αντιμετωπίζει - πλέον- εξόφθαλμα τα παιδιά σαν ακίνητη ιδιοκτησία, σαν ένα ακίνητο του οποίου ¨οι ιδιοκτήτες” πρέπει να μοιράσουν.
Εμάς, μας σοκάρει βαθιά αυτή η απόφαση. Δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη γυναίκα και το βρέφος της. Ενσαρκώνει μια λογική έμφυλης τιμωρίας και κοινωνικού παραδειγματισμού απέναντι σε μια γυναίκα που τόλμησε να ανεξαρτητοποιηθεί. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η διεκδίκηση της αυτονομίας μπορεί να έχει βαρύ κόστος, αδιαφορώντας για το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Τέτοιες αποφάσεις δεν επηρεάζουν μόνο τους άμεσα εμπλεκόμενους· λειτουργούν αποτρεπτικά και εκφοβιστικά για κάποια γυναίκα που σκέφτεται να φύγει από μια κακοποιητική ή ασφυκτική σχέση και να χτίσει μια ανεξάρτητη ζωή. Γι’ αυτό δεν τις βλέπουμε ως μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ως αποφάσεις με ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα.
Ολοένα και περισσότερο βλέπουμε ότι η ψυχική ανθεκτικότητα, η διεκδίκηση, η ανεξαρτησία και η άρνηση μιας γυναίκας να σιωπήσει μετατρέπονται σε στοιχεία που χρησιμοποιούνται εναντίον της, αναπαράγοντας το στερεότυπο της «κακόβουλης», «εκδικητικής» ή «χειριστικής» γυναίκας. Κι ανησυχούμε διπλά όταν αυτά τα στερεότυπα αναπαράγονται και μέσα στις δικαστικές αίθουσες, υπό τις φτερούγες του νόμου για την Υποχρεωτική Συνεπιμέλεια και υπό την αιγίδα ενός οργανωμένου λόμπι με προσβάσεις σε όλο το πλέγμα των εξουσιών.