Γιατί τα παιδιά δεν καταγγέλλουν πριν ενηλικιωθούν;

Τα πρόσφατα δημοσιεύματα γύρω από την προφυλάκιση του 50χρονου στην Αχαΐα, ύστερα από τις καταγγελίες των τριών θυγατέρων και των δύο ανιψιών του, αποκαλύπτουν την πραγματικότητα για την παιδική προστασία στη χώρα και τις πραγματικές προθέσεις της κυβέρνησης που επέβαλε την υποχρεωτική συνεπιμέλεια των γονέων και την ευρεία επικοινωνία του πατέρα άνευ άλλου τινός, εκπαιδεύοντας παράλληλα μία γενιά νομικών στο μισογυνισμό και τον σεξισμό. Την ίδια στιγμή, έκανε την επίθεση στους πλέον ευάλωτους, δηλαδή στα παιδιά, κεντρικό σημείο του —νέου, ελέω Τσιάρα— οικογενειακού δικαίου. Ο μόνος τρόπος να καταγγείλει ένα παιδί στη χώρα μετά τον Νόμο Τσιάρα, είναι να ενηλικιωθεί. Σε κάθε άλλη περίπτωση, θα θεωρηθεί σχεδόν πάντα υποβόλιμο από την «αποξενώτρια» μητέρα του.

Παρά το γεγονός ότι το διεθνές και εθνικό δικαιικό μας σύστημα διακηρύσσει την προστασία του παιδιού, η καθημερινή δικαστική πρακτική αποδεικνύει ότι στην Ελλάδα η παραβίαση της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και της Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (ν. 4531/2018) είναι δομική και συνειδητή.

Αυτό προκύπτει από κάποια απλά και εμπειρικά δεδομένα, σε σχέση με τη διαδικασία υποβολής καταγγελίας για κακοποίηση των ανηλίκων:

• Η τραυματική διαδικασία εξέτασης των παιδιών: όταν ένα ανήλικο παιδί προβαίνει σε αποκάλυψη κακοποίησης, αντί να τύχει άμεσης προστασίας, υποβάλλεται σε μια επίπονη, εξοντωτική και ψυχοφθόρα διαδικασία. Παρά τις προβλέψεις για εξέταση στο «Σπίτι του Παιδιού» με δομημένο πρωτόκολλο, τα παιδιά καλούνται συχνά σε πολλαπλές καταθέσεις, πιεστικές ανακρίσεις και ιατροδικαστικές εξετάσεις —σχεδόν πάντα με καθυστέρηση μηνών— που προκαλούν βαθύτατο τραύμα, φόβο, σύγχυση και δευτερογενή θυματοποίηση.
• Η αφαίρεση της επιμέλειας από τις προστατευτικές μητέρες: με την εφαρμογή του ν. 4800/2021 και την κατάχρηση της ψευδοθεωρίας της «γονεϊκής αποξένωσης», ο κρατικός μηχανισμός σχεδόν πάγια τα τελευταία χρόνια στρέφεται εναντίον της μητέρας που προσπαθεί να προστατεύσει το παιδί της. Αντί να εξεταστεί η βασιμότητα της καταγγελίας, η μητέρα κατηγορείται ως «αποξενώτρια» και κινδυνεύει άμεσα να χάσει την επιμέλεια ή και τη γονική μέριμνα. Στο όνομα μιας εξαναγκαστικής «θεραπείας επανένωσης», παιδιά εξαναγκάζονται σε επικοινωνία ή ακόμη και σε διαμονή με τον καταγγελλόμενο γονέα. Αν η μητέρα δεν τα παραδώσει, της αφαιρούν την επιμέλεια. Όταν το παραδίδει, υπό το φόβο να τα στερηθεί οριστικά και να καταλήξουν στα χέρια του ανθρώπου που τα έχει κακοποιήσει, το δικαστικό σύστημα της λέει ότι αφού τα παραδίδει, προφανώς δεν κινδυνεύουν, άρα έλεγε ψέματα!
• Η Εισαγγελία Ανηλίκων, από κοινού με την Εταιρία Προστασίας Ανηλίκων, λειτουργούν, τουλάχιστον στην Αθήνα και προσφάτως και στον Πειραιά, ως παράρτημα των ομάδων πατρικών δικαιωμάτων. Παιδιά θεωρούνται υποβόλιμα (ακόμα και σε ηλικίες εφηβείας) και δίνονται εντολές απομάκρυνσης τους με τη βία —δηλαδή με περιπολικά— από τη μητέρα τους για να παραδοθούν στον καταγγελόμενο πατέρα, μωρομάνες που επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους για να μη χάσουν τη δουλειά τους χαρακτηρίζονται ως αποξενώτριες μέσα από επιστολές συνταχθείσες σε 24 ώρες και διατάσσονται να επιστρέψουν, την ίδια στιγμή που το έγκλημα στην Κυψέλη είχε ανοιχτό φάκελο στην Εισαγγελία. Μητέρες που ζητούν συνδρομή για να κάνουν θεραπείες τα παιδιά τους, βλέπουν τα αιτήματά τους να απορρίπτονται και οι ίδιες να χαρακτηρίζονται με εισαγγελικό έγγραφο ως «κακώς ασκούσες τη γονική μέριμνα» επειδή δεν ενημέρωσαν τον πατέρα ότι το παιδί μία μέρα δεν πήγε σχολείο. Έφηβες διατάσσονται σε «θεραπείες επανένωσης» με τον πατέρα που κατήγγειλαν. Πού να καταγγείλουν λοιπόν τα παιδιά;
• Η κατάρριψη του μύθου των ψευδών καταγγελιών: το αφήγημα ότι οι μητέρες προβαίνουν σε «ψευδείς καταγγελίες» για να εκδικηθούν τον πρώην σύζυγο καταρρέει μπροστά στην κοινή λογική και την έρευνα. Οι εσκεμμένα ψευδείς καταγγελίες είναι εξαιρετικά σπάνιες (1% έως 5%), ενώ η μη αναφερόμενη κακοποίηση είναι η συντριπτική πλειονότητα. Για ποιο λόγο μια μητέρα να προχωρήσει σε ψευδή καταγγελία; Για να ρισκάρει ποινές φυλάκισης έως και 20 έτη για παραβίαση δικαστικών αποφάσεων, να υποστεί τεράστιο και δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος σε πραγματογνώμονες και δικαστήρια, και να βιώσει την πλήρη σωματική και ψυχική της διάλυση; Για να ρισκάρει την επιμέλειά της και να παραδώσει το παιδί σε έναν κακοποιητή; Με ποιο κίνητρο, 2 μέρες λιγότερη επικοινωνία του πατέρα τον μήνα;
• Παραβίαση των διεθνών συστάσεων: η GREVIO και ο ΟΗΕ έχουν ζητήσει ρητά από τις ελληνικές αρχές να καταργήσουν τη χρήση της «γονεϊκής αποξένωσης» στη δικαστική πρακτική και να σταματήσουν την αφαίρεση παιδιών από μη βίαιους γονείς.

Πόσες ενήλικες πρέπει να καταγγείλουν την κακοποίησή που υπέστησαν ως παιδιά για να πάρει μέτρα η Πολιτεία; Πόσες φορές πρέπει να επαναλαμβάνει και να αναβιώνει ένα παιδί το τραύμα του; Πόσες ακόμα παιδικές φωνές θα φιμωθούν από εισαγγελείς, δικαστές και δικαστίνες; Πόσο ακόμα οι μητέρες που προσπαθούν να προστατεύσουν τα παιδιά τους θα κινδυνεύουν;

Απαιτούμε:

• να ξηλωθεί ο ν. Τσιάρα (4800/2021), να καταργηθεί η υποχρεωτική συνεπιμέλεια,
• να θεσπιστούν φιλικές προς τα παιδιά διαδικασίες ακρόασης και να εισακούγονται, επιτέλους, οι καταγγελίες των παιδιών,
• η Πολιτεία να σταματήσει να τιμωρεί τις μητέρες που προστατεύουν τα παιδιά τους
• να απαγορευτεί παντού και καθολικά η χρήση του ψευδοσυνδρόμου της γονεϊκής αποξένωσης (από δικαστήρια, εισαγγελείς, επαγγελματίες ψυχικής υγείας κ.λπ.), κατά τις κατεπείγουσες σύστασεις της GREVIO και του ΟΗΕ προς την Ελλάδα,
• να ευθυγραμμιστεί πλήρως η Ελλάδα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, τόσο σε νομοθετικό επίπεδο, όσο και στη δικαστική πρακτική, με την αφαίρεση κάθε αντιδραστικού μισογυνικού περιεχομένου που διδάσκονται σήμερα οι νέες γενιές δικαστικών λειτουργών και εισαγγελέων (βλ. ψευδοσύνδρομο γονεϊκής αποξένωσης, χαρακτηρισμός των προστατευτικών μητέρων ως “αποξενωτριών” κ.ο.κ.)